De letters komen voort uit een bepaalde articulatieplaats. Maar letters hebben ook eigenschappen. Het verschil tussen de articulatieplaats en de eigenschap van een letter is niet eenvoudig uit te leggen. Laten we proberen om het met een voorbeeld toe te lichten. Een auto is een voorwerp en de kleur rood is een eigenschap van de auto. In dit voorbeeld is de auto zelf de articulatieplaats en de kleur rood een eigenschap van de auto. De articulatieplaats van een letter zegt iets over de plek waaruit het geluid voortkomt, maar de eigenschap vertelt ons iets over de manier waarop het geluid voortkomt en de manier waarop het geluid zich ontwikkelt. Zo hebben de letters BA en MIM dezelfde articulatieplaats, maar vanwege de diverse eigenschappen die ze hebben worden ze elk op een andere manier uitgesproken.

Weet goed mijn beste broeder, dat letters altijd meerdere eigenschappen hebben. Deze sifaat kun je op verschillende manieren classificeren en categoriseren.

  1. De eerste manier is al eerder genoemd. Dat is namelijk het onderscheid in de sifaat al lazima en de sifaat al aridha.
  2. De tweede manier is dat je het gaat onderscheiden in eigenschappen die een tegenpool hebben en eigenschappen die geen tegenovergesteld eigenschap hebben. De zogenaamde قسم لـه  ضد en de قسم لا ضد لـه.
  3. De derde manier waarop je de eigenschappen kunt onderverdelen hangt af van de sterkte van de eigenschap. Er zijn namelijk eigenschappen die sterk zijn, maar ook eigenschappen die zwak zijn.

Wat gaan we hier doen?

We gaan het eerst hebben over de sifaat al-lazima.

Sifaat al-lazima

De sifaat al-lazima wordt ook weer onderverdeeld in twee verschillende categorieën:

1)      De eigenschappen met antoniem (قسم لـه  ضد)

2)      De eigenschappen zonder antoniem (قسم لا ضد لـه)

We gaan eerst de eigenschappen met antoniem behandelen. Zoals wellicht bekend betekent antoniem simpelweg het omgekeerde. Het antoniem van koud is bijvoorbeeld warm. Dus, er zijn eigenschappen waaraan ook een omgekeerde eigenschap is gekoppeld. Binnen de tajweed zijn dat er  5. Dat maakt dat er in totaal (5*2 =) 10 verschillende eigenschappen zijn die onder de sifaat al-lazima vallen. Er is echter 1 uitzondering. Die heeft namelijk een tussenvorm, de tawassoet. Dus het zijn er niet 10, maar 11 in totaal. Hoe het exact in elkaar steekt met die tussenvorm wordt later nog toegelicht. Schematisch ziet het er als volgt uit:

In dit schema zien we dat hams het tegenovergestelde is van jahr en dat infitah het tegenovergestelde is van itbaq.

Elke letter ui het Arabische alfabet valt onder één van de twee tegenovergestelde eigenschappen. Dus een letter kan de eigenschap hams hebben, maar kan ook tegelijkertijd de eigenschap shidda hebben. Maar een letter kan nooit twee tegenovergestelde eigenschappen hebben. Dus hij kan niet én hams én jahr zijn.
De tegenovergestelde eigenschappen onderscheiden zich ieder op een andere wijze van elkaar. Terwijl de ene onderscheiding geschiedt op basis van de toestand van de achterkant van de tong, heeft de andere onderscheiding te maken met de manier waarop de geluidstroom vloeit. En zo zijn er nog meer manieren waarop de tegenovergestelde eigenschappen zich van elkaar onderscheiden.

Hieronder volgt een uitgebreide bespreking van de eigenschappen met antoniem:

  • Afhankelijk van de manier waarop de luchtstroom in de mond vloeit, kun je de letters onderscheiden in hams of jahr:
  •  : الهمس De lexicale betekenis van hams is het verbergen van de stem of fluisteren. Vakkundig betekent het dat de letter bij zijn uitspraak slechts een lichte aanraking heeft met zijn articulatiepunt. Daardoor blijft de lucht stromen tijdens de uitspraak van de letter. De letters die tot deze categorie horen zijn ondergebracht in de volgende geheugensteun: سكت شخص فحثه[1]. Speciale aandacht gaat uit naar de letters KAF en TA. Het lijkt er namelijk op dat bij deze letters de luchtstroom in eerste instantie blokkeert. Maar voor een goede uitspraak van deze letters is het dus uiterst belangrijk om toch een stukje lucht te laten doorstromen.
  • الجهر : De lexicale betekenis van jahr is verkondigenhet heffen van je stem of een krachtig geluid. Vakkundig betekent het dat je bij de uitspraak van de letter zo’n krachtige contact hebt met zijn articulatiepplaats, dat de lucht hierdoor niet of haast niet doorstroomt. De letters die aan deze eigenschap voldoen zijn samengebracht in de volgende zin:  مُطيع جُنْدٌ غَزَا إِذْ رَبَض قَوٍّ ظِلُّ [2]
  • De volgende drie eigenschappen onderscheiden zich in de manier waarop de geluidsstroom vloeit:
    • الشدة : De lexicale betekenis van ash-shidda is kracht. De vakkundige betekenis is dat wanneer je een letter uit deze categorie uitspreekt in het geval dat hij soekoen is, dan zal de geluidsstroom tijdens de uitspraak geblokkeerd worden. In het Nederlands worden dit ook wel plofklanken of explosieven genoemd. Het mondkanaal wordt even hele­maal afgesloten. De geluidstroom wordt daardoor geblokkeerd. De letters die in deze categorie zitten zijn terug te vinden in de volgende zin:  أجد قط بكت[3].
  • الرخاوة: De lexicale betekenis van ar-rekhawa is zachtheid of gemak. Vakkundig betekent het dat als een letter uit deze categorie in de soukoun toestand wordt gelezen, dan zal de geluidsstroom ongeblokkeerd vloeien. De letters die in de categorie vallen zijn ondergebracht in de volgende zin: خس حظ شص هز و ضغث يافذ[4]. Het gaat uiteindelijk om de volgende letters:  ى ه و ف غ ظ ض ص ش س ز ذ خ ح ث
  • التوسط (hij wordt ook wel al-bayniyya genoemd): De lexicale betekenis is er tussen of in het midden. De vakkundige betekenis is dat het zich net tussen de ash-shidda en de ar-rakhawa categorieën bevindt. Dus bij de articulatie van de letter moet de geluidsstroom gedeeltelijk geblokkeerd worden en gedeeltelijk vloeien. De letters uit deze categorie zijn als het volgt: لن عمر[5]
  • Afhankelijk van de toestand van de achterkant van de tong kun je de letters in twee categorieën indelen. De volgende twee eigenschappen hebben betrekking op de toestand van de tong:
  • الاستعلاء: De lexicale betekenis van al-ist’ila is hoger komen of omhoog heffen. Vakkundig betekent het dat je vooral de achterkant van de tong omhoog moet drukken bij het uitspreken van de desbetreffende letter die aan deze eigenschap voldoet. De letters die aan deze eigenschap voldoen zijn te vinden in de volgende geheugensteun:
    قِظْ ضَغْطٍ خُصَّ[6]. Dit is een eigenschap waar vooral veel niet-Arabieren ontzettend veel moeite hebben. Het vereist veel oefening om deze 7 letters in alle gevallen volgens de isti’la eigenschap uit te spreken. Later zullen we zien dat je deze eigenschap in zichzelf weer kan onderverdelen in 5 niveau’s.
  • الاستفال: De lexicale betekenis van al-istifale is verlagen of naar beneden gaan. Vakkundig betekent het dat je bij de articulatie van de letter de achterkant van je tong naar beneden drukt om de desbetreffende letter goed uit te spreken. De letters die aan deze eigenschap voldoen zijn samengebracht in de volgende geheugensteun:
    بذا تجهز سوف علمك حديث انشر [7]
  • Je kunt de letters ook onderscheiden op grond van de moeilijkheid waarop ze worden uitgesproken. Want de uitspraak van sommige letters is heel moeilijk vanwege het articulatiepunt en het uitspraakgehalte. De volgende twee eigenschappen onderscheiden zich vanwege een verschil hierin:
    • : الإذلاق izlaq betekent dat je de letter snel en gemakkelijk moet kunnen uitspreken. Dat heeft ongetwijfeld te maken met de articulatieplaats van deze letters. De letters die aan deze eigenschap voldoen zijn als het volgt: فِـرَّ مِـنْ لُـبِّ. De izlaq eigenschap komt vooral ten uiting als ze vooraan een woord staan en als ze een harake hebben. Het is onjuist om de izlaq letters in een dergelijk geval extra te benadrukken (omdat je bijvoorbeeld maqam wil gaan doen). Deze letters moeten namelijk snel en vloeiend uitgesproken worden.
    • الإصمات : De letterlijke betekenis van ismat is stilte. De letters die aan deze eigenschap voldoen spreek je in verhouding tot de izlaq letters moeilijker en langzamer uit. Het is niet eenvoudig om het verschil tussen de izlaq letters en de ismat letters duidelijk te merken, maar als je goed let op de uitspraak van bijvoorbeeld de letter FA en de letter WAW, dan zul je merken dat de FA veel gemakkelijk en sneller gaat dan de WAW.
  • Itbak: Bij de uitspraak van de itbaq letters is het de bedoeling dat een groter gedeelte van de tong naar boven wordt gedrukt. De itbaq is dus een specifiekere versie van de isti’la. Het is de bedoeling om het achterste en het middengedeelte van je tong naar boven te drukken. Bij de ene letter zal dat meer zijn dan bij de ander. Bij de letter TA druk je je hele tong naar boven. Bij de letter SA is dat wat minder. Bij de letter ZA is dat ook minder en bij de DAD is dat het minst.
  • Infitah غيث من أخذ وجد سعة فزكا حق له شرب

De eigenschappen zonder antoniem

–          Tafasshee
–          Safiir
–          Takreer
–          Tafkheem
–          Tarqeeq
–          Lin
–          Qalqala
–          Istitale

 


[1] De stille persoon heeft het doen bewegen.
[2] Als een gehoorzame soldaat zich in een oorlog bevindt, dan is de verdediging het beste dat hij kan doen.
[3] Ik word alleen uitgefoeterd.
[4] O jij eenzame man! Weinig geluk lijkt op de situatie waarin je een hengel werpt en meteen weer terughaalt.
[5] Umar, wees zachtaardig!
[6] Bouw een huis boven je hoofd!
[7] Als je hetgeen dat je geleerd hebt aan anderen onderwijst, dan zal je de stof beter beheersen.